„Pomyślę o tym jutro”, mawiała Scarlett O’Hara, bohaterka „Przeminęło z wiatrem”. Podobnie reagujemy pytani o emeryturę. Tymczasem wszystko wskazuje na to, że przyszli emeryci, czyli dzisiejsi dwudziesto- i trzydziestolatkowie o swoje emerytalne finanse powinni zatroszczyć się już dziś. Jutro może być po prostu za późno.

Dla większości młodych ludzi emerytura jest czymś tak odległym i abstrakcyjnym, że nie myślą o tym na co dzień. Pierwszy - i najczęściej ostatni kontakt z tematem pojawia się na etapie obowiązkowego wyboru Otwartego Funduszu Emerytalnego. Potem o przyszłej emeryturze zapominamy. To błąd, bo warto mieć przynajmniej podstawową wiedzę na temat tego, co się dzieje z pobieranymi przez państwo składkami, jak pomnażany jest nasz emerytalny kapitał i jak wysokie może być przyszłe świadczenie.

Trzy filary emerytury

Po reformie w 1999 roku, system emerytalny w Polsce oparty jest na trzech filarach.

• I filar – powszechny i obowiązkowy – tworzy administrowany przez państwo Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Składki do ZUS, w imieniu pracowników, odprowadzają pracodawcy.
• II filar (również obowiązkowy) to Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE), zarządzane przez powszechne towarzystwa emerytalne (PTE). W ramach tego filaru Polacy sami wybierają OFE, do którego ZUS odprowadza część składek otrzymanych od pracodawców.
• W ramach dodatkowego i dobrowolnego III filaru możemy gromadzić oszczędności np. na lokatach bankowych, Indywidualnych Kontach Emerytalnych (IKE), w ramach Pracowniczych Programów Emerytalnych (PPE) lub wykupując ochronno-inwestycyjne ubezpieczenie na życie.

Jak to działa?

Składka na ubezpieczenie emerytalne odprowadzana do ZUS (I filar) wynosi 19,52 proc. pensji brutto. Płacą ją - po połowie – pracownik i pracodawca. ZUS 7,3 proc. otrzymanej składki przekazuje do wybranego przez nas OFE, resztę (12,22 proc.) do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS). FUS przypisuje każdemu ubezpieczonemu numer rachunku, na którym zapisywane są wpłacane przez niego składki. Składki te są co rok waloryzowane, ale nie są inwestowane.

Druga część emerytalnej składki przekazywana jest na rachunek wybranego przez nas OFE, którego zadaniem jest inwestowanie zgromadzonego przez nas kapitału. Po pobraniu prowizji, środki przeliczane są na tzw. jednostki uczestnictwa, zapisywane na naszym indywidualnym rachunku. Jednostki uczestnictwa w funduszu są na bieżąco wyceniane, dzięki czemu możemy śledzić „stan posiadania”. Aby obliczyć, ile mamy zgromadzonych pieniędzy na koncie, należy pomnożyć liczbę posiadanych jednostek uczestnictwa przez wartość jednostki w danym dniu. Saldo rachunku staje się podstawą do obliczenia naszej przyszłej emerytury.

Jaka emerytura?

Na wysokość przyszłej emerytury wpływają:

• wysokość zarobków
• staż pracy (im dłużej odprowadzane są nasze składki, tym dłużej pracują one na rzecz przyszłego emeryta)
• systematyczność wpłacania i inwestowania składek, czyli jak najmniejsza liczba okresów bezskładkowych (choroba, bezrobocie, urlop wychowawczy)
• wyniki inwestycyjne osiągane przez wybrany OFE i wysokość pobieranej prowizji

Emerytalne „newsy”

Przyszła emerytura jest ściśle uzależniona od wysokości zgromadzonych składek, warto więc na bieżąco kontrolować stan naszego emerytalnego kapitału na koncie w ZUS i OFE. Przydadzą nam się wszystkie dotyczące ubezpieczenia emerytalnego dokumenty: ZUS RMUA, czyli raport miesięczny przygotowywany przez pracodawcę i roczny raport o wysokości składek trafiających na nasze indywidualne konto, przygotowywany i wysyłany do nas przez ZUS. Pomocna będzie także wysyłana przez OFE informacja dotycząca liczby zgromadzonych przez adresata jednostek rozrachunkowych i wyników osiąganych przez fundusz.

Mając te wszystkie dokumenty należy przeanalizować, czy kwoty składek, które zostały odprowadzone przez pracodawcę i zaksięgowane na koncie w ZUS i OFE, zgadzają się. Przy tej okazji warto także skontrolować prawidłowość naszych danych osobowych – błędy mogą skutkować niewłaściwym zaksięgowaniem składek. To również dobry moment na porównanie wyników OFE, do którego należymy, do osiągnięć konkurentów.

Na wielu stronach internetowych dostępne są także kalkulatory, które pozwalają obliczyć m.in.: wysokość składek przekazywanych do ZUS oraz orientacyjną, prognozowaną wysokość emerytury z OFE i ZUS. Pamiętajmy jednak, że wyliczenia te są jedynie szacunkami.