Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie o przyczyny braku zaufania Polaków do instytucji finansowych. Banki, firmy ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne i emerytalne cieszą się bardzo zróżnicowanym zaufaniem. W odniesieniu do wszystkich instytucji zarządzających naszymi pieniędzmi występują jednak wspólne elementy, które najsilniej wpływają na nastawienie wobec nich.

Regularnie prowadzone badania dotyczące zaufania Polaków do instytucji finansowych wyraźnie wskazują, że opinia o polskim rynku usług finansowych stale się poprawia. Działania marketingowe powodują, iż z biegiem lat statystyczny Polak wie coraz więcej o dostępnych produktach i usługach. Z Diagnozy Społecznej 2009 wynika jednak podstawowa wiedza, umożliwiająca świadome korzystanie z oferty rynku finansowego, wciąż nie jest w Polsce powszechna. Nie znając mechanizmów, na których opiera się świat finansów, nie możemy więc z ufnością oddać się pod opiekę specjalistów od zarządzania pieniędzmi.

Kiepski stan edukacji finansowej powoduje, że często skomplikowane umowy proponowane przez banki, czy firmy ubezpieczeniowe, są dla przeciętnego Polaka mało lub zupełnie niezrozumiałe. Niewiedza, o co dokładnie w umowie chodzi, z pewnością powoduje dyskomfort wielu klientów, którzy z tego właśnie powodu zachowują daleko idąca nieufność. Szczególne obawy wywołują obrośnięte wieloma mitami zapisy „drobnym drukiem”, które niemal powszechnie uchodzą za groźne dla klientów kruczki prawne. Takie obawy potęgują nagłaśniane w mediach przypadki problemów klientów, którzy nie przeczytali dokładnie, bądź nie zrozumieli treści umowy.

Opinie klientów o rynku finansowym są w znacznym stopniu kształtowane właśnie przez media , o czym można się było przekonać choćby niedawno, w związku ze światowym kryzysem gospodarczym. Przez wiele miesięcy byliśmy bombardowani informacjami o problemach globalnych instytucji finansowych, negatywnych konsekwencjach opcji walutowych i tkwiących w bankowości przyczynach światowego spowolnienia. Ale przecież tak naprawdę były to sprawy zupełnie niezwiązane z życiem i stanem finansów przeciętnego mieszkańca Polski. I mimo, że kryzys dotknął nasz kraj w najmniejszym stopniu, to klienci instytucji finansowych częściej niż dotychczas mówią o braku zaufania do nich. W 2007 roku ponad połowa Polaków deklarowała, że ufają bankom, tymczasem po wybuchu kryzysu wskaźnik ten spadł do 44%. Eksperci tłumaczą tę zmianę nie tyle samym kryzysem, lecz wywołanym przez niego zagubieniem klientów, którzy nie rozumieją co się stało. Diagnoza Społeczna 2009 mówi wprost, że przed 2009 rokiem w życiu Polaków poprawiło się wszystko, a mimo to ufność wobec sektora finansowego znacząco się zmniejszyła.

Odpowiedzi na pytania o nasz stosunek do rynku usług finansowych tkwi w nas samych. Choć wielu z nas bardzo ostrożnie podchodzi do firm działających na rynku, powoli zwycięża w nas pragmatyczne podejście do życia. Nawet jeśli nie w pełni wierzymy firmom, to coraz chętniej korzystamy z bankowości elektronicznej i internetowych usług finansowych. Przyczyna jest prosta: tak jest wygodniej, taniej i szybciej.

Z każdym rokiem zwiększa się liczba Polaków wchodzących w dorosłe życie w warunkach wolnego rynku i rozbudowanej oferty usług w różnych sektorach. Od młodych lat gromadzą doświadczenia, dzięki którym mogą sobie w miarę łatwo wyrobić opinię, również o instytucjach finansowych. Równocześnie maleje – wciąż jednak bardzo liczne - grono osób wyznających „kult gotówki”. Powoli odradza się tradycja oszczędzania, inwestowania i korzystania z dobrodziejstw oferowanych przez instytucje finansowe.

Zmiany w postawach wobec otaczającego nas świata finansów nie są gwałtowne, podobnie jest za zmianą ocen konkretnych firm oferujących nam swoje usługi. Zaufanie buduje się po prostu długo. Trend jest jednak niezmienny od lat: krok po kroku dążymy do świata wyedukowanych finansowo, świadomych klientów, potrafiących dążyć do osiągnięcia bieżącej stabilizacji finansowej i zabezpieczenia własnej przyszłości.

Źródła:
Diagnoza Społeczna 2009